Biết người, biết ta trăm trận đa số thắng

Updated: Mar 14

Là một người có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Marketing, Hạnh Hoàng đã có những bước đi thuận lợi khi dấn thân vào con đường Freelance Writer. Với sự nhạy bén trong việc nắm bắt nhu cầu khách hàng, Hạnh không gặp nhiều khó khăn trong việc diễn đạt đúng sắc thái khách hàng mong muốn. Hiểu rõ khách hàng cũng như thế mạnh bản thân, Hạnh có được những quả ngọt trên hành trình này dẫu Content Marketing là một thị trường nội dung cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Mời quý bạn đọc cùng AFD lắng nghe những chia sẻ nhiệt thành từ Hạnh về câu chuyện Biết người, biết ta trăm trận đa số thắng.


Chào Hạnh đến với chuyên mục “Real Story” của AFD. Mời bạn có đôi lời giới thiệu bản thân với mọi người.


Xin chào, mình tên Hạnh Hoàng, sinh năm 1989, là Freelance Writer. Cụ thể, ở mảng Freelance Writing, mình làm sáng tạo nội dung cho các nhãn hàng và đào tạo về Content Marketing. Mình có 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Marketing, 6 năm ở mảng Content Marketing. Tính đến cuối 2021, mình đã đào tạo, hỗ trợ và định hướng cho 300 bạn học viên của 2 khoá học Marketing Foundation và Content Marketing.



Ảnh Nhân vật cung cấp


Ý nghĩa về nickname “Hạnh tào lao” (Định nghĩa về chữ “tào lao” trong Marketing)


“Tào lao” ở đây, mình hướng đến việc bàn luận không phán xét, không áp đặt. Mình muốn chia sẻ nội dung Marketing với tính chất thoải mái, không bị giới hạn nặng nề về mặt thông tin. Thêm nữa, mình cũng không theo đuổi việc xây dựng hình tượng chuyên gia Marketing vì trên mạng xã hội đã có rất nhiều chuyên gia. Mình chỉ muốn nói với thế giới “Hey, tôi là Hạnh, tôi “tào lao” về Marketing đây”. Đơn giản vậy thôi.


Biết ta


Điều gì quan trọng nhất trong việc xây dựng thương hiệu cá nhân của một freelancer? Cách để nhận diện điểm mạnh của bản thân?


Mình không thể áp dụng hoàn toàn lý thuyết Marketing trong tổ chức mà sẽ linh hoạt cho cá nhân. Như ở doanh nghiệp, hoạt động Marketing do một nhóm người “tạo đường đi” và tất cả sẽ men theo con đường đó phát triển. Đối với cá nhân, bản thân mỗi bạn đóng vai trò người tạo đường nên điều tiên quyết là phải THẬT và TỰ NHIÊN. Chúng ta là người xây dựng nội dung, không cần đao to búa lớn, quan trọng là tìm được điểm mạnh, cốt lõi và thực hiện chúng nhất quán.


Cách để nhận diện điểm mạnh của bản thân?

Một phương pháp mình rất thích để tìm điểm mạnh bản thân là Ikigai của người Nhật. Tìm điểm giao giữa bốn công việc này: việc bạn thích làm, việc mà xã hội cần, việc mang lại thu nhập cho bạn và việc mà bạn có thể làm tốt. Hãy tự hỏi mình nếu không trả tiền cho việc này bạn có làm hay không sẽ giúp bạn dễ xác định đam mê của mình. Ai cũng có điểm mạnh và khi họ sử dụng điều đó đủ lâu, nó trở thành những gì đơn giản thì chính họ cũng không biết đó là điểm mạnh. Hoặc một cách khác, bạn thử quan sát xem hằng ngày mọi người hay nhờ bạn làm việc gì nhiều nhất thì đó là điểm mạnh của bạn được đánh giá khách quan từ bên ngoài. Hãy liên tục tìm và đặt câu hỏi sâu, bổ nhỏ từ khoá, đặt câu hỏi ở góc nhìn khác sẽ giúp bạn xác định điểm mạnh nhanh chóng, dễ dàng và chính xác.


Làm sao tìm được điểm giao giữa điểm mạnh bản thân và insight khách hàng?


Mình nghĩ phải đặt đúng câu hỏi. Một là mình thay đổi để điều chỉnh thích nghi với nhu cầu, mong muốn của khách hàng. Hai là thay đổi khách hàng. Là một người làm marketing, bạn nên thay đổi linh hoạt tình huống.

Ví dụ, một bạn gái làm việc hành chính trong công ty Nhật bảo là em không có điểm mạnh. Nhưng khi mình khảo sát xong, mình nhận ra bạn này có khả năng hệ thống hoá các file dữ liệu rất gọn gàng, ngăn nắp trên máy tính. Khả năng này là điểm mạnh và nên được đóng gói thành sản phẩm, dịch vụ. Bạn tiếp tục hỏi mình “nhưng thị trường không có ai cần việc làm này cả?”. Trong Marketing, có hai yếu tố quan trọng cần nắm là tạo ra nhu cầu và đáp ứng nhu cầu. Câu hỏi phía trên của bạn chẳng qua là bạn ấy nghĩ chưa tập trung nên suy nghĩ không sâu và chưa thực sự tìm kiếm nhu cầu khách hàng. Với trường hợp này, chúng ta hoàn toàn có thể đóng gói thành dịch vụ sắp xếp dữ liệu máy tính thông qua teamviewer với mức giá hợp lý, mình tin chắc chắn sẽ có người cần. Đặc biệt, trong bối cảnh covid hiện tại, mọi người đa phần làm việc tại nhà và thói quen lưu trữ vẫn chưa hệ thống. Nhiệm vụ của chúng ta là phát hiện ra vấn đề của người khác, tạo ra nhu cầu và kích thích câu chuyện đó để nhu cầu trở thành số đông.


Trường hợp cái khách hàng cần không phải là điểm mạnh của mình thì như thế nào?


Mình chia làm 2 trường hợp chính:

  • Thứ nhất, những cái thuộc yêu cầu công việc chẳng hạn có những đầu việc phát sinh cần kỹ năng cao hơn, mình buộc phải nâng cấp bản thân để phát triển và đáp ứng nhu cầu mà mình cho là “hợp lệ” từ khách hàng. Ví dụ, khách hàng yêu cầu viết nội dung kèm hình ảnh minh hoạ trong khi trước đó mô tả công việc chỉ liệt kê việc viết nội dung. Quan điểm cá nhân mình cho thấy, đây là việc thật sự cần thay đổi để nâng cấp giá trị bản thân và hoàn thành mục tiêu công việc.

  • Thứ hai, những cái liên quan đến tiêu chuẩn, chúng ta sẽ cân nhắc việc thay đổi liệu có vượt qua ngưỡng tiêu chuẩn chúng ta đặt ra trước đó hay không?. Trong quá trình làm việc, ắt sẽ có những cái chúng ta phải từ chối nếu vượt quá ranh giới bản thân.


Ảnh Nhân vật cung cấp


Chất liệu sáng tạo của Hạnh đến từ đâu?


Mình lấy chất liệu sáng tạo dựa trên tình hình thực tế của doanh nghiệp để phát triển ý tưởng. Mình sẽ nói KHÔNG ngay từ đầu với những khách hàng chỉ muốn đánh phồng sự thật. May mắn là, mình có sự nhạy cảm khi luôn phát hiện được điều hay ho của doanh nghiệp, khách hàng mà đôi khi, chính họ cũng không tự phát hiện được những điểm này.


Ngoài ra, chất liệu của mình được khơi gợi thông qua việc chơi với con như đọc truyện Ehon. Sáng tạo đối với bọn trẻ con là vô hạn. Ví dụ, nếu hỏi chúng cách để giảm nóng, chúng sẽ không mất quá nhiều thời gian trả về cho chúng ta vô số đáp án thú vị. Mình sẽ tư duy theo góc độ này, tham chiếu với viết đồng thời kết hợp những kỹ thuật liên tưởng ở người lớn như phóng to, thu nhỏ. Chúng ta hình dung sự vật, sự việc cần phát triển ý tưởng, sáng tạo như cái bánh, bên trong có nhiều lớp cắt. Mỗi lớp cắt sẽ được phóng to để xem có câu chuyện gì xảy ra.


Một điều mình luôn tâm đắc khi làm Marketing là nên biết lăn xả nhiều hơn yêu cầu công việc. Chẳng hạn, mình quan tâm và tìm hiểu trải nghiệm khách hàng bằng cách đi thực tế xuống cửa hàng vào những ngày nghỉ cuối tuần dù việc này chẳng ai yêu cầu và dĩ nhiên không được trả lương. Nhưng nhờ đi thực tế như vậy, mình có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với khách hàng, lắng nghe nhu cầu, tình hình sử dụng sản phẩm của họ chi tiết hơn là thông qua những báo cáo của dịch vụ chăm sóc sau bán hàng. Từ đó, mình xây dựng được những chiến lược marketing thật sự hiệu quả khi nó chạm đúng không chỉ ở tâm lý, mà còn phong cách sống, thị hiếu của người dùng. Thậm chí, trong vài trường hợp tư vấn, mình còn up sale được cho những sản phẩm khác của công ty nhờ vào việc hiểu sâu sát vấn đề của khách hàng.


Theo như Hạnh nói, một số chất liệu “độc” mình nên đi thực tế để tìm hiểu và khám phá. Câu hỏi đặt ra là trong bối cảnh hậu covid hiện nay, việc di chuyển rất hạn chế thì mình sẽ tìm chất liệu bằng cách nào?


Điều này sẽ liên quan đến các dạng thức tiếp cận thông tin.

Ví dụ, mình từng viết cho những khách sạn hạng sang, dĩ nhiên không thể bài viết nào cũng dựa trên trải nghiệm thực tế được. Cách làm của mình gồm các bước cơ bản sau:

  • Hỏi thăm thông tin từ bạn bè quen biết đã sử dụng những dịch vụ này.

  • Thực hiện review trên các hệ thống: Google, các trang web về công thức làm món ăn...

  • Cuối cùng là biện pháp liên tưởng. Trong quá trình viết, mình sẽ sử dụng các kỹ thuật như ẩn dụ, phóng to thu nhỏ làm cho bài viết sinh động chứ không đơn thuần chỉ là câu tường thuật.

Một mẹo nhỏ để sản xuất ý tưởng của mình là: Khi nhận được yêu cầu đề bài, mình sẽ tìm các từ khóa liên quan. Sau đó, mình đặt lại đề bài và xác nhận với người ra đề xem cảm nhận của mình có đúng với bên nhãn hàng yêu cầu không. Phát triển tiếp việc tìm kiếm những từ khóa liên quan. Tip khá hiệu quả với bản thân mình là tra cứu hình ảnh: tìm trên Google hình ảnh, Pinterest, Freepik, gõ những từ khoá với nhiều ngôn ngữ khác nhau. Khi đó, các công cụ tìm kiếm sẽ trả ra nhiều kết quả. Bằng cách này, mình mở rộng được nhiều suy nghĩ, chiều hướng khác nhau.


Làm thế nào để những ý tưởng của mình trở nên khác biệt đến mức độc quyền?


Trong lĩnh vực sáng tạo, rất khó để nói chuyện độc quyền. Theo mình, để khác biệt đó là nghĩ khác và làm nhất quán. Ví dụ: dịch vụ hệ thống hoá dữ liệu mà mình tư vấn cho mentee chưa ai làm thì nếu bạn mentee làm được và truyền thông được thì dịch vụ này sẽ mang dấu ấn của bạn ấy. Hay như việc mình luôn để lại “Hạnh tào lao” trên tất cả mọi kênh: web, youtube, podcast với mục đích ban đầu là nó khác để người ta dễ tìm mình. Và đúng là khác thật vì theo như mình biết tính đến hiện tại chưa có Hạnh tào lao thứ hai (Cười).


Hạnh nghĩ gì về nạn sao chép ý tưởng?


Quá trình sáng tạo và đồng sáng tạo khó phân biệt ranh giới. Có thể chúng ta suy nghĩ giống nhau NHƯNG có người không nói ra, thì mình không biết nó có trùng lặp với ai hay không. Trường hợp, ai đó nói với mình về những thông tin hữu ích nào đó, và nó ngấm vào mình và trở thành tư duy, thì mình thật sự không biết kiến thức đó đến với mình từ đâu. Trường hợp cố ý sao chép vì mục đích nào đó thì mình quan điểm đơn giản: cái gì kiểm soát được thì nên kiểm soát và ngược lại.


Mình thấy Hạnh vừa ra khóa học Marketing miễn phí, trước đó mình có biết là một khoá học có trả phí. Điều gì khiến Hạnh nhận ra mình cần đóng gói sp/dv như hiện tại?


  • Khoá trả phí là khoá marketing dành cho doanh nghiệp, nhóm đối tượng khách hàng là những người làm nghề chuyên môn tương ứng. Họ chủ đích bỏ tiền ra học để có những tài liệu chuyên môn và họ xem đây là khoản đầu tư cho chính bản thân.

  • Khóa học Marketing 0 đồng sắp ra mắt là khoá dành cho học sinh, sinh viên, phụ huynh, những người bước những bước đầu tiên tìm hiểu về ngành. Đây không phải nhóm khách hàng của mình nhưng họ lại rất cần những thông tin xác thực từ những người đã có kinh nghiệm. Những khóa như vậy hiện tại không nhiều, đa phần nếu có đều là tạo phễu. Ở khóa học này, đơn giản mình coi như là một dự án cộng đồng, mình chia sẻ với góc nhìn, trải nghiệm từ một người bước vào Marketing một cách dò dẫm tự thân.

Ảnh Nhân vật cung cấp

Biết người


Tư duy cần có của một Marketer?


Có rất nhiều tư duy liên quan đến marketing nhưng với mình, đó là tư duy mục tiêu. Nó giúp mình biết bản thân làm cái này vì mục đích gì vì nếu tư duy không có mục tiêu cụ thể, bạn sẽ không đo lường được giữa kết quả và kế hoạch, % thực hiện được là bao nhiêu, dễ dẫn đến tình trạng đứng giữa ngã ba đường không biết đi về đâu và không có đích đến. Để xác định được mục tiêu có phù hợp hay không, mình dùng nguyên tắc SMART: mục tiêu phải cụ thể, đo lường, có tính khả thi, tầm nhìn và có thời hạn. Tất cả sẽ được căn cứ vào tình hình thực tế áp dụng, điều chỉnh.


Phương pháp/bí quyết nào để mình vẽ đúng chân dung khách hàng? (nhu cầu, mục tiêu của khách hàng)


Mình dùng nguyên lý tảng băng trôi để tách ra 2 phần. Phần nổi gồm những gì mọi người nhìn thấy được như nhân khẩu học, giới tính, trình độ, thu nhập, tình trạng gia đình. Phần chìm hay gọi insight: mong muốn, nhu cầu của khách hàng, doanh nghiệp giúp mình tìm kiếm đúng và hiểu khách hàng hơn. Nếu xác định sai insight thì phần nổi cũng không mang lại giá trị gì. Điều quan trọng là phải đặt đúng câu hỏi để tìm đúng insight vì cũng có trường hợp khách hàng chỉ quan tâm đến bề nổi. Nên cần đầu tư thời gian để tạo nên bộ câu hỏi chuẩn để biết được phần chìm - cái khách hàng quan tâm là vấn đề gì, hứng thú với những chương trình khuyến mãi nào, có quan tâm sales hay không để khai thác được ngóc ngách tâm lý của mọi người.


Cách xử lý trong trường hợp sở thích của khách hàng thay đổi (Nhiều khách hàng có nhu cầu, sở thích cập nhật liên tục, hoặc chính họ cũng chưa hiểu được chính xác cái họ muốn)


Sự thật hiển nhiên là nhu cầu khách hàng sẽ không bao giờ dừng lại. Một là yêu cầu cuộc sống tăng lên; hai là họ định kỳ thay đổi theo xu hướng. Và việc thay đổi này cũng chia làm hai hướng: thành nhu cầu mới hoàn toàn (1) hoặc thay đổi theo chiều đi lên (2). Nếu ở trường hợp 1, mình sẽ dùng marketing material để người ta nhớ vì sao họ thích và chọn mình (những thế mạnh, sở trường nào). Trường hợp còn lại, mình phải chủ động gia tăng các giá trị bằng cách nâng cấp và mở rộng bộ công cụ, kỹ năng hoặc những cái không thuộc về sở trường, chúng ta sẽ sử dụng network với vai trò cộng sinh. Trường hợp thứ ba là khách hàng thay đổi liên tục, thì mình nên lựa chọn tiếp tục với hai phương án theo chiều hướng trên hoặc dừng lại để tránh mất năng lượng và không đi đến kết quả vì chẳng tìm được tiếng nói chung.


Freelancer tay ngang thì tiếp thị bản thân như thế nào? Chiến lược marketing nào Hạnh hay áp dụng nhất trong business của mình?


Mình cần xác định lợi thế bản thân trong công việc được yêu cầu là gì. Mỗi công việc sẽ có những đặc thù khác nhau, mỗi người cũng sẽ sở hữu những điểm mạnh riêng biệt và tuỳ thời điểm nữa. Giả sử điểm mạnh không trùng khớp với những gì khách hàng đặt ra, mình nên cam kết yếu tố học hỏi và giới thiệu những kinh nghiệm trong lĩnh vực tương đồng hoặc lĩnh vực khác để bổ sung, bù trừ vào chỗ đang khuyết.


Chiến lược mình hay dùng nhất là PEOPLE cũng là chiến lược phổ biến cho các freelancer. Theo đó, chúng ta xác định điểm mạnh là gì, cam kết về thời gian, quy trình làm việc, yếu tố chuyên nghiệp trong quá trình hợp tác với khách hàng.


Lời khuyên cho các bạn freelancer trong việc “bán thân”? Câu nói tâm đắc khi làm nghề? Dự án sắp tới trong 2022 của Hạnh?


Theo mình, chúng ta nên đầu tư bản thân trước khi bán thân cho người khác. Mọi người muốn đóng gói bản thân thành sản phẩm, dịch vụ nào thì SPDV đó phải chất lượng nhất có thể. Những khoản bỏ ra để nâng cao kỹ năng cho bản thân nên tính là đầu tư, đừng coi đó là chi phí. Như vậy, bạn sẽ có động lực trong từng việc mình làm và luôn muốn phấn đấu nhiều hơn.


Trong năm nay, mình sẽ hoàn tất các dịch vụ viết, marketing để dần chuyển sang lĩnh vực đào tạo. Về khóa học, mình đang phối hợp cùng chị Linh Phan để ra mắt khóa học Marketing dành cho freelancer, hoàn thiện khóa học Marketing không đồng. Đồng thời, mình sẽ học thêm coaching, phấn đấu để trở thành một Coach (Huấn luyện viên) về Marketing, điều này cũng nằm trong lộ trình phát triển trong ba năm tới nhằm hướng đến business coach.


Cám ơn Hạnh đã dành thời gian tham gia phỏng vấn cùng những chia sẻ vô cùng hữu ích. Chúc bạn hoàn thiện các dự án rực rỡ nhé.


Nhân vật: Hạnh Hoàng (Founder Hạnh Tào Lao)

Công việc: Freelance Writer về Marketing

Bạn có thể tìm Hạnh tại: https://linktr.ee/hanhtaolao

Cùng AFD gặp gỡ Hạnh sớm nhất tại: https://www.afreelancedoer.com/event-details/afd-workshop-marketing-for-freelancer



Bản quyền bài viết thuộc về tác giả Nguyễn Kim Phượng và A Freelance Doer. Bạn có thể chia sẻ nhưng vui lòng không sao chép và đăng tải lại mà không dẫn nguồn hoặc phục vụ cho mục đích thương mại mà không có sự đồng ý của chúng tôi.


183 views