From 0 to $1000: Hành trình Freelancer - Đã bắt đầu thì đừng dừng lại

Là một Freelancer được hơn 2 năm, cơ duyên để làm “lính tự do” đến với mình rất tình cờ. Thời điểm mình “chán phố bỏ về quê” cách đây 3 năm, trong đầu mình chưa có một tính toán cụ thể nào về việc sắp tới mình sẽ làm gì. Khi ấy mình chỉ nghĩ một cách đơn giản là cứ về đi, nghỉ ngơi một vài tháng đã rồi việc đến đâu ta tính tiếp đến đó.

Trong “một vài tháng nghỉ ngơi” thì mình… mang bầu lần hai, đúng là rảnh rỗi sinh nông nổi. Mọi dự định xin việc Fulltime của mình cũng bị cái “que 2 vạch” gác lại, sự nghiệp ăn và chơi lại tiếp tục không hồi kết. Cuộc sống cứ nhàn nhã mãi mình cũng bắt đầu chán. Nghĩ đến lúc sinh nở xong sẽ phát sinh nhiều chi phí nên mình quyết định sẽ gia tăng thu nhập để tích lũy tài chính, cứ có tiền làm “đệm lưng” thì mới yên tâm mà sinh con được. Khi đó đang bầu bì nên mình quyết định làm việc tại nhà, sự nghiệp Freelancer bắt đầu từ đây.

Hồ sơ năng lực (Portfolio) của mình có gì?

Gần cuối năm 2019 - thời điểm mình bắt đầu làm Freelancer, mình đã 29 tuổi và chưa có bằng Đại học. Mình thậm chí còn không có thêm một chứng chỉ nào liên quan đến chuyên môn. Tất cả những gì mình có, là một CV với 5 năm kinh nghiệm làm Webmaster cho Doanh nghiệp (Quản trị website), và 5 năm kinh nghiệm làm Sale Online.

Mình tìm khách hàng như thế nào?

Thời gian đầu, mình sử dụng mọi cách thức mà mình biết để tìm kiếm khách hàng. Vốn tiếng Anh mình kém nên mình tập trung tìm ở thị trường Việt Nam. Mình vào các website nổi tiếng về việc làm như Vietnamworks, Careerlink… Tìm kiếm thêm cả trên các hội nhóm Facebook như Freelancer Việt Nam, IT Việt Nam…

Với lợi thế về IT và Sale, nên mình cũng chỉ tìm việc liên quan vừa với khả năng. Dù vậy thì thời điểm năm 2019 vẫn chưa bùng nổ đại dịch Covid-19 nên nhu cầu làm việc online vẫn chưa có nhiều. Nguyên gần tháng đầu tiên tìm kiếm khách hàng, mình vẫn tay trắng.

Khách hàng đầu tiên đến với mình là trên Vietnamworks. Đó là một doanh nghiệp nhỏ và họ cần thuê Webmaster thời vụ để tối ưu website cho họ. Với quy mô nhỏ nên mức thù lao mình nhận được cũng khiêm tốn là 10 triệu đồng cho 3 tháng.


Tuy không nhiều nhưng mình thật sự rất trân quý công việc ấy. Mình đã dốc sức để đưa ra đánh giá, tối ưu website và đề xuất chiến lược phát triển dài hơi cho khách hàng. Mình không chỉ đơn giản hoàn thành trách nhiệm của bản thân trong 3 tháng, mà cố gắng đem lại giá trị cho họ nhiều hơn họ kỳ vọng ở mình.


Nguồn ảnh: Unsplash

Trong quá trình làm việc cho khách hàng đầu tiên, mình đã chủ động tìm được khách hàng thứ hai với công việc Quản lý Fanpage. Đây là một Fanpage có hơn 10.000 followers - một fanpage nhỏ, vì nó nhỏ và công việc không có gì phức tạp nên mình nhận được mức thù lao 1tr2/tháng.

Khi làm Quản lý Fanpage, mình bắt đầu mày mò thiết kế hình ảnh trên Canva. Khỏi phải nói mình mê mệt Canva đến thế nào, cả một tài nguyên thiết kế khổng lồ cho mình lặn ngụp trong đó. Hình ảnh trên Fanpage được mình rất chăm chút, bắt mắt và rất phù hợp. Khách hàng của mình thì vô cùng hài lòng, bởi trong hợp đồng họ chỉ cần mình chú trọng vào khâu trả lời tin nhắn thôi chứ không yêu cầu cao về làm hình ảnh.

Còn mình thì một lần nữa “làm vì… đam mê chứ tiền bạc gì tầm này”. Nhờ vậy mà công việc thứ ba đến với mình ngay tắp lự. Đó chính là offer Thiết kế hình ảnh sản phẩm cho chính khách hàng thứ hai. Lần này mình nhận thiết kế một số template hình ảnh sản phẩm sử dụng cho Shopee, Lazada và Instagram. Hợp đồng thứ ba này khá là “ngon”, thù lao mình nhận là 15 triệu.

Có lẽ sự nghiệp Designer của mình còn tiến xa nữa nếu như mình không mắc… đẻ. Vâng, đương lúc sự nghiệp thăng hoa thì đến ngày thằng con mình ra đời. Mình phải tạm dừng mọi việc và tập trung ở cữ, chăm con. Tiếc thì có tiếc nhưng mình xác định sẽ sớm trở lại làm việc.

Mình quản lý tài chính khi làm Freelancer ra sao?

Thời gian đầu mình không chú ý nhiều lắm đến quản lý tài chính, hay đúng hơn là làm được bao nhiêu mình cất hết vào tài khoản để tiết kiệm. Trong khoảng thời gian đó, mình sống nhờ việc giữ thẻ ATM của chồng. Vui nhưng mà thật.

Mình có mở một tiệm trà sữa nho nhỏ ở quê, ít khách hàng nên doanh thu không nhiều, nhưng đủ để mình cơm nước cho cả nhà. Ngoài doanh thu từ tiệm trà ra, trước đó khi về quê mình đã trích riêng một khoản để dành riêng cho việc tiêu dùng khi “thất nghiệp” đủ trong nửa năm.

Tức là mình đã xác định sẽ ăn chơi 6 tháng mà không có nguồn thu.

Sau này khi thu nhập làm Freelancer của mình đều đặn hơn, mình đã quản lý tài chính khá rạch ròi và chi tiết hơn.

  • Lập bảng thống kê chi tiết từng khoản thu - chi dù là nhỏ nhất, từng đồng tiền vào ra trong ví mình đều phải nắm rõ ràng. Tuyệt đối tránh ghi nhận chung chung với doanh thu tiệm Trà, thu nhập của chồng và chi tiêu gia đình.

  • Mình làm việc chủ yếu trên máy tính nên mình sẽ trích một khoản gọi là “Chi phí khấu hao”. Máy tính của mình trị giá 30 triệu, dùng được trong 5 năm. Vậy mỗi năm bị giảm giá trị đi 6 triệu, cộng thêm chi phí bảo dưỡng. Cứ như thế sau mỗi dự án mình phải trích ra một số tiền tương đương với số thời gian đã sử dụng để vào khoản “Chi phí khấu hao” này. Tuy có lắt nhắt nhưng đến lúc mua máy mới mình không lo là không đủ tiền hay tâm lý xót của khi phải bỏ ra một lúc số tiền lớn.

  • Các chi phí phụ khác: tiền điện, nước, điện thoại, internet, bàn ghế… mình cũng đều trích ra như trên.

  • Ngoài ra mình có một khoản gọi là “Quỹ nâng cấp”. Cái quỹ này chủ yếu để mình đóng học phí Đại học (mình mới tốt nghiệp rồi), học thêm những kiến thức chuyên môn cần thiết khác, học tiếng Anh…

Cách mình phát triển tài chính và business của bản thân.

Sau khi ở cữ khoảng 3 tháng, mình bắt đầu trở lại làm việc ở tiệm Trà. Thời gian này dịch Covid đã bắt đầu hoành hành nên hầu như không có khách ghé tiệm, mình ngồi chơi cả ngày. Mình lại tiếp tục tìm kiếm khách hàng theo “kiểu truyền thống” như ban đầu.


Cứ ngỡ ai cũng làm việc online thì việc dành cho Freelancer sẽ nhiều, nhưng hoàn toàn không phải. Tỷ lệ người thất nghiệp tăng cao nên sự cạnh tranh giữa các Freelancer càng lớn. Chưa kể đủ mọi hình thức lừa đảo núp bóng làm việc online ra đời. Mình may mắn là chưa bị lừa, nhưng cũng đã bị khách hàng bùng tiền mà không đòi được.

Khi trở lại làm việc sau khi sinh, mình tìm được một công việc làm Tester (đại khái là mình có nhiệm vụ tìm ra lỗi của một phần mềm, một ứng dụng nào đó), thù lao sẽ được tính trên số lỗi tìm được và mức độ lỗi.


Trước giờ mình chưa từng làm Tester, nhưng khả năng tự học của mình khá tốt nên mình đã mày mò học hỏi thêm rồi cũng làm được. Có thể công việc tương đối đơn giản (với người chuyên nghiệp), lại thấy mình làm nhanh, mới được nửa hợp đồng mà mình đã tìm ra được quá trời lỗi nên khách hàng… sợ quá mà chạy mất chăng?

Công sức mỗi ngày ngồi liền tù tì 6,7 tiếng đồng hồ của mình thành công cốc.

Thực ra mình không hẳn trắng tay trong phi vụ làm Tester đầu tiên trong cuộc đời. Mà chính nhờ nó mà mình mới có được công việc thứ hai sau khi sinh.


Lần này mình nhận được việc làm Tester một phần mềm sử dụng Trí tuệ nhân tạo AI để ứng dụng cho xe tự lái của một công ty tại Singapore. Công việc chỉ đòi hỏi tiếng Anh trình độ A2, chủ yếu chỉ cần nhận biết được biển báo giao thông và một số từ vựng trong cuộc sống hàng ngày.


Kể cả đơn giản như thế, nhưng với trình độ Anh ngữ lùng bùng của mình cũng phải sử dụng Google Translate suốt. Mỗi ngày mình làm việc 4 giờ, thù lao 5$ cho mỗi giờ với mình là quá ngon lành rồi.

Nhờ làm cho khách hàng nước ngoài, mình nhận ra khi biết tiếng Anh thì có cả một khoảng trời rộng lớn cho Freelancer thỏa sức tung cánh. Mình đăng ký Upwork, Linkedin… nhưng ở đó ai ai cũng đều biết tiếng Anh nên với đứa “mù dở Ing lít" như mình thì gần như không có cơ hội.

Vậy nên mình vẫn cứ trung thành với kiểu truyền thống của Việt Nam.

Thông qua giới thiệu từ bạn bè, mình nhận thêm được việc (lại) là Quản lý Fanpage cho một công ty Xuất khẩu lao động và nhận đăng tải sản phẩm lên các sàn Thương mại điện tử cho một công ty Laptop.


Những việc này đều khá thân thuộc với mình nên không ngốn nhiều thời gian mà thu nhập cũng hậu hĩnh. Tuy nhiên, tương lai gần thì mình vẫn đang có dự định mở rộng công việc ra thêm chút nữa. Bởi mình vẫn nung nấu ý muốn làm thế nào để làm việc thông minh hơn, thu nhập cao hơn nhưng bỏ ít công sức hơn. Mình muốn có thêm nhiều trải nghiệm để lựa chọn được con đường phù hợp nhất với bản thân.


Nguồn ảnh: Unsplash

Các kỹ năng mình đã học hỏi trong quá trình làm Freelancer.


1. Kỹ năng Quản lý thời gian


Mình vừa làm mẹ của hai bạn nhỏ, vừa làm tiệm Trà sữa, vừa làm bà nội trợ lại vừa làm Freelancer. Đối với mình bận rộn còn hơn cả đi làm Full-time sáng 8 chiều 5 ấy. Khi quyết định trở thành Freelancer, mình đã phải học cách quản lý thời gian một cách tối ưu nhất. Mọi “kẻ cắp thời gian” như mạng xã hội, phim ảnh, báo chí vô bổ đều bị mình một bỏ xó hai tống tiễn về phương xa.

Mình xác định xem mỗi công việc ngốn của mình bao nhiêu giờ, lấy thù lao chia cho số giờ để ra mức lương cho mỗi giờ làm việc của mình. Khi nhận thức được giá trị thời gian quy đổi ra tiền của bản thân thì mình luôn cố gắng tập trung cao độ để hoàn thành đúng kế hoạch.


Bởi nếu cứ chây ì thì giá trị mỗi giờ của mình sẽ bị sụt giảm, thời gian cho dự án đó bị kéo dài thì mình sẽ ít cơ hội kiếm thêm dự án mới.

2. Kỹ năng Quản lý tài chính


Vì làm việc tự do với mức thù lao không cố định, nếu mình không biết cách quản lý tài chính sẽ rất dễ rơi vào tình trạng “lúc nào cũng như bị móc túi”, tiền đi đâu về đâu mà mình không hay biết.

3. Kỹ năng đàm phán, giao tiếp


Lúc đầu mình và khách gặp trường hợp là hai bên cứ đùn đẩy qua lại vì không biết deal lương thế nào cho phù hợp. Có lần mình suýt mất hợp đồng vì khách trả rẻ quá mà mình yêu cầu cao hơn nhưng không biết cách thương lượng.

Ngoài ra vì làm Freelancer nghĩa là chính mình sẽ phải giao dịch trực tiếp với khách nên kỹ năng giao tiếp rất quan trọng. Mình vụng ăn vụng nói (đến giờ vẫn vậy) nên giao tiếp với mình lúc nào cũng là một điểm yếu. May mà qua một vài hợp đồng, mình cũng đã cải thiện được rất nhiều trong khâu này.

4. Kỹ năng tự học


Tất cả những kỹ năng trên mình đều phải tự học, thông qua sách báo và những người có tầm ảnh hưởng. Ngay cả trong quá trình làm việc mình cũng luôn luôn phải tự học những kiến thức và kỹ năng mới phục vụ cho công việc.


Thời đại bùng nổ Internet, nếu bạn không có kỹ năng tự học mà chỉ chăm chăm chờ đợi người khác dạy cho mình sẽ mãi mãi bạn sẽ chỉ là “trâu chậm uống nước đục” mà thôi. Mình tâm niệm càng nhiều tuổi thì càng phải nỗ lực tự học nhiều hơn các bạn trẻ, vì càng già các bạn sẽ càng ngại đến trường lớp.

Hiện tại mình đang bắt đầu tự học IELTS để cố gắng nhận được nhiều offer trên khắp Thế giới. Mình tin mình sẽ làm được, bởi năm 2021 mình đã kiên trì tự học tiếng Anh trong 6 tháng từ trình độ Starter đến A2.

5. Kỹ năng viết


Khác với nhiều bạn đã tham gia cuộc thi "From 0 to $1000", mình không khởi nghiệp từ Viết. Công việc của mình cũng cần kỹ năng viết, như: viết bài mô tả sản phẩm, viết email báo cáo, trao đổi với khách hàng cũng cần viết…

Vì vậy mà nửa cuối năm 2021 mình đã chú ý nhiều hơn đến kỹ năng này.


Mình nhận thấy khi kỹ năng viết của mình tốt hơn, mỗi lần trao đổi hay đề xuất kế hoạch nào đó với khách cũng đều dễ dàng và trơn tru hơn nhiều. Chưa kể mình cũng có thêm một số người bạn nhờ Viết, thật tuyệt.

6. Kỹ năng Kết nối


Nói chính xác hơn chính là Kỹ năng mở rộng mối quan hệ. Mình vốn hướng nội, ngại giao tiếp nên không nhiều bạn bè. Mình cũng rất ngại nhờ vả bạn bè nữa nên thời gian đầu mình chủ yếu là tự thân vận động tìm kiếm khách hàng.


Mặc dù bây giờ vẫn vậy nhưng sau một vài lần được bạn bè giới thiệu, mình thấy những công việc như thế lại rất dễ giao dịch và thuận lợi. Vì vậy mà mình cũng chú ý đầu tư vào các mối quan hệ hơn, như quan tâm đến mọi người nhiều hơn, giữ kết nối với họ nhiều hơn, mở lòng nhiều hơn...

Được giới thiệu thì khách hàng dễ tin tưởng vào năng lực của mình hơn. Chỉ cần được một người bạn uy tín giới thiệu công việc, tự nhiên độ uy tín của bạn cũng lên một tầm cao mới trong mắt khách hàng.

Bài học mình rút ra trên hành trình Freelancer

Dù làm Full-time, Part-time hay đang thất nghiệp thì bạn cũng nên trang bị cho bản thân một chuyên môn nhất định. Không chỉ là hiểu biết sơ sài mà hãy đào sâu và nâng cao kỹ năng chuyên môn đó.


Bạn không cần phải biết quá nhiều tri thức hay đa lĩnh vực, mà chỉ cần biết vừa đủ những gì liên quan đến chuyên môn của bản thân là được rồi. Với “vốn liếng” như vậy là đủ để bạn có thể bắt đầu sự nghiệp Freelancer bất cứ lúc nào.

Nếu đã là một Freelancer, đừng bao giờ hài lòng với những gì mình có. Phải luôn luôn giữ tâm thế không ngừng vươn lên cao hơn nữa. Đừng bao giờ tiếc khi phải đầu tư tri thức cho bản thân. Như chị Linh Phan đã nói: “đầu tư cho mình trước rồi mới mong khách hàng đầu tư cho bạn”.

Điều quan trọng nhất chính là luôn giữ thái độ chủ động. Hãy chủ động tìm kiếm khách hàng, tìm kiếm cơ hội để bản thân được phát huy năng lực. Phương châm của mình là “Bán những gì mình có thì đâu đó sẽ có người cần”.

Vì vậy để tăng khả năng tự chào “bán mình” và để được giá hơn, hãy luôn chủ động tăng cường những gì mình có, nâng cấp bản thân để được “trưng bày” ở những kệ hàng cao cấp nhất.

Hành trình Freelancer của mình đến giờ vẫn luôn gập ghềnh, lên xuống như biểu đồ chứng khoán. Dù cũng có lúc đỏ quạch vì chẳng có việc, cũng có lúc xanh lè vì deadline dồn dập dí tới mông, nhưng với mình hành trình ấy vẫn luôn vô cùng thú vị và hấp dẫn như buổi ban đầu.

Mình vẫn luôn tự ti vì cho rằng bản thân đã nhiều tuổi nhưng kinh nghiệm lại không có gì đặc sắc. Thật may mắn khi mình tìm được một cộng đồng nhiều Freelancer nhiệt huyết chia sẻ đến thế.

Ở đây mình gặp được những người bạn mà mình follow một thời gian dài, có bạn đã cùng nhau nói chuyện, có bạn thì chưa. Nhưng đâu đâu cũng đều là những tấm gương quý báu để noi theo. Chân thành cảm ơn các bạn nhiều lắm!


Bản quyền bài viết thuộc về tác giả Hana Minh Tâm và được đăng tải tại group Những người làm freelancer (Muốn tự do thì phải tự lo).


Bạn có thể chia sẻ bài viết nhưng vui lòng không sao chép và đăng tải lại mà không dẫn nguồn hoặc phục vụ cho mục đích thương mại mà không có sự đồng ý của chúng tôi.


“From 0 to $1000” là cuộc thi viết về chủ đề Tài chính được phối hợp tổ chức bởi AFD và FLV diễn ra từ 24/02/2022 đến 02/03/2022.


Cuộc thi sẽ là sân chơi để thế hệ trẻ giàu tài năng, có niềm đam mê làm giàu được cọ xát, học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn.


Thông qua chủ đề Hành trình xây dựng thu nhập từ $0 đến $1.000 đầu tiên, BTC cuộc thi muốn người tham gia suy nghĩ một cách nghiêm túc xoay quanh vấn đề quản lý tiền bạc trong giai đoạn phát triển sự nghiệp, để từ đó xây dựng đời sống tài chính vững vàng hơn trong suốt cuộc đời.


Đồng thời là cơ hội lan tỏa những câu chuyện truyền cảm hứng xoay quanh hành trình làm việc, kiếm tiền và phát triển bản thân của các Freelancer.


1. Hình thức tham dự:

  • Tất cả các bài viết tham dự cuộc thi sẽ đăng tại group Những người làm freelancer (Muốn tự do thì phải tự lo).

  • Bài dự thi chưa từng đăng tải nơi nào khác, tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền, không chấp nhận sự trích dẫn tài liệu mà không ghi rõ nguồn gốc.

  • Thời gian nhận tác phẩm dự thi: từ ngày 24-02 đến 12 giờ ngày 02-03-2022.

  • Kết quả cuộc thi sẽ được thông báo trong buổi workshop “Tài chính dành cho Freelancer” diễn ra vào 20h ngày 03/03/2022.


2. Cơ cấu giải thưởng:

  • 01 Giải nhất: 2.000.000 VND + ebook “Quản lý tài chính dành cho Freelancer” trị giá 200.000đ

  • 01 Giải nhì: 1.000.000 VND + ebook “Quản lý tài chính dành cho Freelancer” trị giá 200.000đ

  • 01 Giải ba: 500.000 VND + ebook “Quản lý tài chính dành cho Freelancer” trị giá 200.000đ

  • 01 Giải bài viết được yêu thích nhất (với lượng tương tác cao nhất trong group Những người làm Freelancer): 300.000 VND + ebook “Quản lý tài chính dành cho Freelancer” trị giá 200.000.

Mỗi người đoạt giải sẽ được nhận thêm Combo quà tặng gồm có:

  • Voucher 25% khóa học Tư duy Tài chính và Kinh doanh cho Freelancer (dự kiến khai giảng tháng 4/2022)

  • Cuốn sách “Con đường trở thành Freelance Writer” của tác giả Linh Phan.


Thông tin chi tiết về cuộc thi "From 0 to $1000" mời bạn đọc thêm tại đây. Hãy tham gia ngay để giành được giải thưởng hấp dẫn từ chương trình và trở thành nguồn cảm hứng lan tỏa đến cộng đồng.