top of page

Các mẹ "bỉm sữa" muốn kiếm thêm thu nhập với nghề viết thì cần làm gì?

Viết lách là một trong những nghề tay trái được nhiều "mẹ bỉm sữa" lựa chọn vì nhiều lý do như:

  • Đây là một công việc có tiềm năng kiếm tiền tuyệt vời.

  • Bạn được trả tiền để chia sẻ về những gì bạn thích và quan tâm (miễn là thị trường có nhu cầu và bạn đủ năng lực).

  • Bạn không cần tốt nghiệp trường báo hay bắt buộc phải có một chứng chỉ viết lách cụ thể nào vì đây là kỹ năng có thể hoàn thiện theo thời gian.

Mình đã từng đọc chia sẻ từ rất nhiều bà mẹ muốn kiếm thêm thu nhập bằng viết lách nhưng e ngại rằng mình viết không giỏi hoặc không có kinh nghiệm. Nhưng kỳ thực, suy nghĩ này là sai lầm. Và nó khiến chúng ta thất bại từ trong trứng nước với bất cứ công việc nào, không chỉ riêng viết lách.


Trên hành trình của một người làm nghề viết, dĩ nhiên chúng ta sẽ không tránh khỏi một số sai lầm khiến bản thân lao đao, mất đi kha khá thời gian và công sức vào những khách hàng tệ hại hay các công việc không tiềm năng. Chưa kể, với một bà mẹ, điều này còn khiến bạn nản lòng và chới với khi phải đối mặt với sự cô đơn không ai dẫn dắt, trong khi đó, hàng tá các công việc khác ở công ty, nhà cửa, con cái còn đang chờ đợi bạn.


Chính vì vậy, bài viết này ra đời như những chỉ dẫn căn bản, giúp các mẹ làm quen và bắt tay vào công việc viết lách một cách bài bản và vững tin nhất có thể. Nào, bây giờ hãy để mình nắm lấy tay bạn bước lên con tàu chinh phục hành trình viết lách nhé.


Xác định khoảng thời gian bạn có thể làm việc

Nguồn: Unsplash

Điều đầu tiên mình muốn nhấn mạnh với bạn, viết lách là một công việc đòi hỏi sự yên tĩnh và tập trung cao độ, bất kể là với người viết chuyên nghiệp hay không chuyên.


Vì vậy, khi lựa chọn thời gian để viết lách, bạn hãy chọn thời điểm khi con đã ngủ hoặc khi con đang tập trung vào một hoạt động mà có thể không làm phiền bạn trong một thời gian dài.


Trước đây, khi dịch Covid chưa bùng phát và những đứa trẻ vẫn đến trường bình thường thì ngoài thời điểm giữa trưa hoặc tối muộn, bạn vẫn có thể thoải mái thu xếp một khoảng thời gian trong ngày để viết.


Nhưng hiện tại, khi tình hình dịch đang căng thẳng, chúng ta buộc phải tìm cách thu xếp mọi việc linh động và hợp lý.


Nếu hai vợ chồng bạn vẫn đang làm việc tại công ty và buộc phải gửi con đến nhà người thân hoặc dịch vụ giữ trẻ tư nhân, vậy thì khoảng thời gian 8 tiếng ở công ty, bạn sẽ được tập trung 100% vào công việc. Hãy tập trung làm các đầu việc quan trọng ở công ty nhanh nhất có thể, và bạn sẽ có thêm một chút thời gian cho công việc bên ngoài. Tuy nhiên, hãy cẩn thận vì sếp bạn chắc sẽ không thích lắm đâu.


Trong trường hợp vợ chồng bạn đều đang làm việc tại nhà, vậy thì ngoài thời gian sáng sớm và tối muộn, hoặc tận dụng cả buổi trưa, bạn vẫn có thể thỏa thuận với chồng để chia nhau trông con và làm việc nhà. Nếu vẫn còn dư thời gian, bạn có thể tranh thủ lúc này để viết lách.


Tuy nhiên, với kinh nghiệm của một người làm nghề viết toàn thời gian song song với chăm sóc con cái, mình khuyên bạn nên viết khi thực sự có không gian riêng tư và yên tĩnh. Thời điểm lý tưởng nhất là khi con bạn đã ngủ. Còn trong ngày, nếu bạn có thêm thời gian, hãy làm các công việc không đòi hỏi quá nhiều sự tập trung như: tìm việc, kết nối với các bà mẹ làm nghề viết, suy nghĩ về ý tưởng mới, đọc các bài chia sẻ của người có kinh nghiệm, ôn tập lại kiến thức từ các bài học viết.


Hãy thực sự để tâm trí thư giãn và xem khoảng thời gian dư dả ban ngày như một phần thưởng vì nó sẽ phụ thuộc rất nhiều vào con bạn. Bé khỏe hay bé ốm, bé đang ngủ hay thức, đang yên lặng chơi đồ chơi hay mè nheo để đòi hỏi sự chú ý từ mẹ.


Cân bằng thời gian làm việc và chăm sóc con cái


Dù bạn có thể rất bức bối khi khoảng thời gian làm việc bị ngắt quãng liên tục vì đáp ứng nhu cầu của con, nhưng hãy tin rằng bé cũng đang thiệt thòi không kém gì bạn.


Thay vì được đến trường, học hỏi những điều thú vị và mới mẻ, chơi những trò vui nhộn với bạn bè thì bây giờ, bé cũng buộc phải ở trong 4 bức tường cùng bố mẹ. Và thay vì được bố mẹ ôm ấp, cưng chiều thì điều bé nhận được lại là sự căng thẳng và những lời quát mắng khi bố mẹ không thể kiềm chế cảm xúc.


Vì vậy, dù bạn muốn kiếm thêm thu nhập để cả gia đình có cuộc sống đầy đủ nhưng trong mắt các bé, điều đó không quan trọng bằng việc được bố mẹ lắng nghe và quan tâm. Hãy cố gắng cân bằng thời gian hợp lý và tập khống chế cảm xúc tiêu cực của bản thân, để bé ít bị tổn thương nhất có thể.


Mình từng viết một bài chia sẻ cụ thể các tip cân bằng việc làm mẹ và công việc tự do, bạn có thể tham khảo thêm ở đây: 5 tip quan trọng để cân bằng việc làm mẹ và công việc tự do (nghetaytrai.work)


Tìm người hướng dẫn


Ngay từ khi bước chân ra khỏi công việc văn phòng 8 tiếng để chọn viết lách tự do, việc đầu tiên mà mình nghĩ đến trong thời gian này là tìm một người để dạy viết.


Tại sao mình lại nghĩ đến điều này?


Vì thị trường viết lách quá rộng lớn. Mỗi lĩnh vực, mỗi chuyên ngành lại đòi hỏi một kiểu nội dung và giọng văn khác nhau.


Và kinh nghiệm của mình lúc đó chỉ là 1 năm làm marketing cho một công ty giáo dục, chưa đủ lông đủ cánh để nhảy ra thế giới viết lách ở bên ngoài.


Thời điểm đó, mình cũng đọc được nhiều chia sẻ của các cây viết tự do khác rằng họ đã bỏ cuộc sau 2 năm. Lý do là bởi họ tiếp cận với các công việc tự do một cách bản năng, không hề có chiến lược hay kế hoạch lâu dài. Họ cũng không có ai để dẫn dắt mà chỉ tự mình mò mẫm, giống như một người quờ quạng trong đêm tối mà không có ánh sáng dẫn đường.


Chính vì vậy nên ngay sau đó, mình đã quyết tâm không làm giống như họ. Mình phải tìm được người dẫn đường.


Tại sao chúng ta phải tự lần mò từng bước và nhận về hàng tá những sai lầm đau đớn trong khi có thể rút kinh nghiệm ngay từ đầu qua những trải nghiệm từ người khác?


Đó là suy nghĩ của mình tại thời điểm mới bắt đầu. Và đến bây giờ, sau khi đã viết tự do gần 1 năm, mình vẫn cảm thấy suy nghĩ đó cực kỳ sáng suốt.


Vậy những lợi ích cụ thể của việc tìm người hướng dẫn là gì?

  • Bạn biết được thị trường đang chấp nhận các kiểu bài viết nào.

  • Bạn biết cách viết từng dạng cụ thể một cách chuyên nghiệp, biết tìm kiếm thông tin đúng cách, lên dàn ý và biên tập khoa học, dễ hiểu.

  • Bạn biết được điều gì nên và không nên khi viết để tăng hiệu suất công việc.

  • Bạn biết điều gì nên và không nên khi tìm kiếm và tiếp cận khách hàng tiềm năng.

Và còn vô số những điều quý giá khác, tùy thuộc vào từng người hướng dẫn. Sẽ không có ai là tốt hơn hay tốt nhất, chỉ có phù hợp hay không phù hợp với bạn. Mình định hướng bản thân sẽ trở thành một người làm việc tự do. Mình cần tiếp cận với công việc viết lách không chỉ là một công việc kiếm thêm mà là một công việc kinh doanh, bán dịch vụ viết nghiêm túc nên chị Linh là đáp án phù hợp đối với mình.


Còn bạn, nếu bạn xác nhận viết lách chỉ là nghề tay trái kiếm thêm thu nhập trong thời gian nhàn rỗi thì hãy tìm một người hướng dẫn phù hợp với định hướng đó.


Tìm ra chủ đề bạn muốn viết

Nguồn: Unsplash

Trong thị trường viết lách hiện nay, không ít người có thể viết đa dạng nội dung, “nhạc nào cũng nhảy”. Bạn cũng có thể làm như vậy nếu chỉ biết viết vài ba dạng bài nhưng không muốn lỡ cơ hội với bất cứ việc nào. Và các kiểu công việc này thì trên những hội nhóm Facebook như chợ viết sẽ có rất nhiều.


Nhưng hướng đi này ẩn chứa nhiều rủi ro.


Thứ nhất là tỷ lệ cạnh tranh cao. Nếu thử lướt một vài tin tuyển dụng trên Chợ viết thì bạn sẽ thấy, đôi khi chỉ 1 bài tuyển dụng nhưng có đến hàng trăm bình luận xin thông tin công việc (hay còn gọi là JD - Job Description). Xin việc bằng cách này, nếu chậm chân thì có khi bình luận hoặc tin nhắn ứng tuyển của bạn sẽ đi ngay vào dĩ vãng chứ nhà tuyển dụng cũng chưa chắc đủ thời gian để ngó đến.


Thứ hai là bạn sẽ không có nhiều hứng thú với bài được giao, và cũng không có hiểu biết gì cụ thể về ngành đó, dẫn đến việc bài bạn viết có thể sơ sài, nội dung hời hợt và không được đánh giá cao.


Thứ ba là những bài viết không đòi hỏi nội dung chuyên sâu thì mức thù lao cũng không cao. Điều này cũng dễ hiểu. Bởi nếu so sánh giữa thuốc bổ ai cũng uống được và thuốc đặc trị thì loại nào đắt hơn?


Vì vậy, nếu muốn tăng mức giá cho các sản phẩm viết sau này, bạn hãy lựa chọn cho mình một ngách cụ thể để viết. Theo gợi ý của mình, bạn có thể tìm như sau:

  • Liệt kê tất cả chủ đề mà bạn biết hoặc tìm kiếm được

  • Chọn ra khoảng 5 chủ đề bạn yêu thích hoặc có nhiều kinh nghiệm

  • Với mỗi chủ đề, thử tìm kiếm xem lượng khách hàng tiềm năng có nhiều không và họ thường yêu cầu kiểu bài viết nào cũng như mặt bằng chung thù lao của chủ đề này trên thị trường

  • Chọn ra chủ đề kết hợp được nhiều yếu tố có lợi nhất cho bạn để đóng gói dịch vụ: tôi sẽ viết về chủ đề gì, kiểu bài nào và thù lao sẽ nhận là bao nhiêu

Nhiều người thường băn khoăn rằng, “Tôi nên chọn chủ đề mình có kinh nghiệm nhưng không quá yêu thích hay chủ đề mình yêu thích nhưng không có kinh nghiệm?”


Câu trả lời nên là “Chọn chủ đề bạn có kinh nghiệm”, bởi khách hàng luôn tò mò và muốn nghe về những câu chuyện có thật, còn về kiến thức, họ có thể tự tìm kiếm trên mạng. Chính những trải nghiệm cá nhân mà bạn đúc kết được mới làm nên sự khác biệt và độc đáo mà không thể tìm thấy ở các bài viết khác. Và bạn có thể tăng thù lao cho dịch vụ viết của mình nhờ điều này.


Sau này, khi đã được biết đến là một người viết chuyên nghiệp và đáng tin tưởng, bạn có thể mở rộng chủ đề sang những ngách yêu thích nhưng chưa có kinh nghiệm.


Còn trong trường hợp bạn thấy bản thân mình còn khá lơ mơ trong mọi lĩnh vực, vậy thì ít nhất bạn cũng đang là một bà mẹ. Hãy thử viết về lĩnh vực làm cha mẹ xem. Bạn vừa có thêm kiến thức nuôi dạy con vừa được chia sẻ kiến thức và câu chuyện cá nhân của mình cho những bà mẹ khác.


Viết chỉn chu ít nhất 3-5 bài


Thật hài hước nếu như bạn tuyên bố rằng mình biết viết trong khi không cung cấp được một sản phẩm mẫu nào cho khách hàng. Nó giống như ra chiến trường mà không mang vũ khí vậy.


Thông thường, khách hàng sẽ yêu cầu bạn đưa ra một, hai bài viết có sẵn về chủ đề liên quan hoặc cho bạn đề tài và yêu cầu bạn viết thử.


Nhưng nếu như bạn chỉ thực hiện đúng yêu cầu, không hơn không kém thì như mình nói ở trên, tỷ lệ chọi ở những việc thế này rất cao nên khả năng được nhận khá thấp.


Để cải thiện điều này, bạn có thể thử tăng số lượng các bài mẫu lên 3-5 bài với nhiều dạng bài xung quanh chủ đề đó.


Sự chu đáo của bạn sẽ cho khách hàng thấy rằng:

  • Bạn đã có sự nghiêm túc và kỹ càng ngay từ đầu. Như vậy, nhiều khả năng khi hợp tác với bạn, họ không cần phàn nàn về thái độ làm việc hay chất lượng bài viết.

  • Viết được ở nhiều dạng bài cho thấy bạn là người đa năng, ham học hỏi và dễ thích ứng (như vậy thì có thể bạn không nhận được việc này nhưng vẫn có thể được khách hàng giới thiệu cho một việc khác)

  • Bạn có nhiều ý tưởng độc đáo, thú vị hoặc nhiều góc nhìn mới lạ, hấp dẫn về chủ đề.

Vậy những bài viết mẫu nào có thể giúp bạn thu hút được khách hàng tiềm năng?

  • Bài đăng trên blog cá nhân của bạn hoặc blog của khách hàng khác (có nhiều lượt đọc càng tốt).

  • Bài đăng nhiều tương tác trên fanpage.