Để xây dựng sự nghiệp bền vững, freelancer cần tạo ra giá trị liên tục

Chẳng mấy chốc nữa, chúng ta sẽ “chết” vì không mang lại giá trị gì cho một ai khác. Doanh nghiệp của bạn sẽ biến mất. Cộng đồng của bạn sẽ lụi tàn. Bạn sẽ bị sa thải. Niềm tin bị lung lay. Các mối quan hệ dần cách đứt. Hoặc là bạn cần nỗ lực trao giá trị một cách đều đặn. Hoặc là bạn phải chuyển công ty, thay đổi lĩnh vực kinh doanh, liên tục.


Freelancer chân chính luôn làm việc với tư duy của một chủ doanh nghiệp. Muốn phát triển sự nghiệp freelancing bền vững, bạn cũng không thể đứng ngoài câu chuyện trên. Nếu không, con đường sự nghiệp của bạn cũng sẽ dậm chân tại chỗ hoặc nhanh chóng thụt lùi.


Không giá trị. Không có cách nào tạo ra con đường bền vững.


Những vòng lặp thu hẹp giá trị


Câu chuyện doanh nghiệp


Công ty A là một doanh nghiệp mới. Sau một thời gian mở bán - giảm giá, mở bản, rồi lại giảm giá, doanh nghiệp dần rơi vào bế tắc. Càng chạy theo giảm giá, người tiêu dùng lại càng được thế đợi thời mới mua. Mỗi lần tìm mua một sản phẩm nào đó, người ta thường hỏi dò “Có khuyến mãi không?”. Suốt hơn 1 năm kinh doanh, doanh nghiệp này chỉ liên tục bán mà không xây dựng bất kì chương trình chăm sóc khách hàng nào. Các kênh nội dung cũng chỉ tập trung vào giới thiệu sản phẩm, khuyến mãi mà không có những nội dung chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm, hay bất kì tính kết nối nào với khách hàng. 365 bài viết bán hàng trên một năm, khách hàng lần lượt rời đi chẳng mấy mặn nồng.


Cứ thế, doanh nghiệp liên tục tăng tiền cho quảng cáo, đến một giai đoạn các quảng cáo quét sạch đối tượng khách hàng tiềm năng, doanh nghiệp quay sang nghiên cứu thuật toán, tiếp tục đổ tiền vào quảng cáo, mở rộng phạm vi hoạt động sang các kênh mạng xã hội tương tự. Một vòng lặp khác lại bắt đầu.


Chuyện cá nhân


Sau 5 tháng bán hàng online trên facebook, những bài viết trên trang cá nhân của chị Y không còn được quan tâm như những ngày đầu. Một ngày nọ, chị viết: Kể từ ngày bán hàng online, chẳng còn ai tương tác nữa. Mọi người sợ mình bán được giàu nên bỏ đi hết rồi.


Có gì đâu mà phải nói với nhau những lời như thế. Cũng quá dễ hiểu nếu một trang cá nhân người thật việc thật nhưng chỉ đăng sản phẩm để bán mỗi ngày. Bán hàng trên facebook cá nhân là một cách thức hiệu quả nếu như chúng ta biết vận hành đúng. Tuy nhiên, quá nhiều người đang chỉ liên tục đăng bán mà không tạo ra nội dung chia sẻ, mang lại giá trị cho lượng khách hàng từng theo dõi.


Theo bạn, đâu là nguyên nhân dẫn đến những vòng lặp này?


Không bắt đầu từ việc trao giá trị


Nhiều người ngại bán hàng vì lo sợ mình chỉ đang tìm cách bán và lấy đi túi tiền của người khác. Nhưng bản chất của mỗi sản phẩm/dịch vụ đưa ra thị trường chính là một giải pháp giúp giải quyết nhu cầu của khách hàng. Điều đầu tiên bạn cần đảm bảo chính là chất lượng sản phẩm, dịch vụ đang có. Chất lượng sản phẩm, dịch vụ càng tốt bao nhiêu, bạn sẽ càng tự tin vào giá trị mình mang lại.


Ảnh: Canva


Tuy nhiên, ở một cấp độ cao hơn, giá trị không chỉ đơn thuần là giải pháp ban đầu (sản phẩm, dịch vụ) bạn mang đến. Đằng sau đó là cả một chuỗi tối ưu, chăm sóc, hỗ trợ khách hàng. So với việc liên tục đặt ra câu hỏi Làm thế nào để tôi bán được nhiều hơn? bạn sẽ bán được nhiều hơn nếu đổi sang Làm thế nào để khách hàng của tôi nhận được nhiều giá trị hơn?


Cách đây 3 năm, khi còn là một cô nhân viên bán hàng vỉa hè, mình học được rằng: Một nhân viên bán hàng thành công là người có lượng khách hàng trung thành nhiều nhất, chứ không phải là người bán được nhiều hàng nhất. Khách hàng trung thành chính là n

hân tố tạo nên sự bền vững. Nhưng để giữ chân được khách hàng, chúng ta không thể dừng lại ở việc trao đổi, mua bán một lần đầu.


Không đủ nguồn lực để liên tục tạo ra giá trị


Có thể bạn đã nắm trong tay tư duy trao giá trị này. Nhưng khi vận hành doanh nghiệp một thời gian, chúng ta quay cuồng với một núi công việc mỗi ngày, áp lực với doanh số, chi phí nhân sự, mặt bằng, ứng dụng công nghệ,... mà vô tình quên mất mình cần phải xây dựng một chuỗi giá trị dài hạn. Đôi khi chúng ta không cố ý, mà là chưa quản lý được chính mình.


Đây cũng là một trong những nguyên nhân chính khiến các freelancer dần thu hẹp các vòng lặp giá trị.


Sau một thời gian làm freelancer, bạn bắt đầu rơi vào một mớ bòng bong của việc cung cấp dịch vụ, liên tục chạy theo mong muốn khách hàng. Dù ở năm 2021 hay 2022, một ngày của chúng ta cũng chỉ có 24 giờ. Bạn cũng chỉ có 2 tay, 2 chân và một cái đầu đang ngày một… nhớ ít đi. Trong đi các đầu công việc ngày một nhiều hơn, thì bạn phải xắn tay áo lên xử lý các vấn đề từ A - Z. Nếu là một freelancer mới bước vào con đường tự do, chưa đóng gói sản phẩm, dịch vụ của riêng mình, chắc chắn bạn sẽ vướng phải tình trạng chạy theo khách hàng đến “cong vẹo cột sống”. Rồi sẽ đến lúc bạn không còn đủ sức để phục vụ nhiều khách hàng cùng lúc nữa, giá trị của bạn sẽ dần mất hút.


Vậy còn trường hợp đã đóng gói được sản phẩm, dịch vụ riêng thì sao?


Lúc này, bạn không khác gì một chủ doanh nghiệp. Nếu muốn bán sản phẩm, dịch vụ lâu dài, bạn cũng cần xây dựng một nền tảng chia sẻ nội dung hữu ích. Nhưng nếu không đủ khả năng để tối ưu mọi thứ, bạn sẽ lại vướng vào một vòng lặp luẩn quẩn.


Cách để freelancer liên tục tạo ra giá trị


Trau dồi kiến thức tự thân


Chúng ta không thể cho cái mình không có, cũng như chúng ta không thể dạy cái mình không biết. - Hiếu TV

Là freelancer, việc liên tục trau dồi kỹ năng, kiến thức là không thể thiếu. Nếu bạn muốn mở một khoá dạy nhiếp ảnh, ngoài những kỹ năng, kiến thức sẵn có, bạn sẽ còn phải liên tục cập nhật kiến thức đang cập nhật mỗi ngày. Hình dung sự nghiệp tự do của bạn như một cái cây, nếu một ngày bạn dừng tưới nước, nó có thể sử dụng nguồn dự trữ để sống. Nhưng nếu ngưng tưới một tuần, 2 tuần, một tháng. Cái cây chắc chắn sẽ chết. Sự nghiệp tự do của bạn sẽ chững lại, không đơm hoa kết quả, hoặc thậm chí có thể chết.


Phân bổ nguồn lực hợp lý


Là freelancer, chúng ta cũng mang tinh thần của môt người khời nghiệp. Việc vận hành tất cả các khía cạnh trong tài chính, khách hàng,... sẽ khiến bạn kiệt sức. Tất nhiên, vào những thời điểm đầu, bạn vẫn dễ dàng sử dụng kinh nghiệm đang có để tạo ra và trao giá trị. Nhưng đến một lúc, khi khách hàng nhiều hơn, công việc dày dặc, bạn sẽ đông cứng. Lúc này, bạn sẽ cần một trợ lý, người thay bạn xử lý những công việc đơn giản, hàng ngày. Bạn sẽ dành thời gian để suy nghĩ chiến lược, tạo ra ý tưởng, tiếp tục phát triển và trao giá trị.


Tận dụng công nghệ để tiết kiệm thời gian, công sức


Những thao tác thủ công chắc chắn sẽ ngốn đi rất nhiều thời gian của bạn. Thay vì bỏ ra 30 phút để thu thập, lưu trữ thông tin, bạn có thể chỉ mất 5 phút nếu sử dụng công cụ hỗ trợ tự động. Thay vì quy trình đặt mua hàng - gửi email xác nhận thủ công, bạn hoàn toàn có thể thiết lập các email tự động sau mỗi hoạt động mua bán.


Nhưng như thế liệu đã đủ chưa?


Có kiến thức, kỹ năng chuyên nghiệp, cũng có người hỗ trợ công việc để tập trung chuyên môn. Nhưng tại sao bạn vẫn không khá hơn? Đó chính là vì…


Chúng ta cần thay đổi tư duy. Chúng ta cần trao giá trị, để tạo ra sự bền vững.

Tư duy này có thể xuất phát từ trong chính con người bạn. Hoặc là chúng ta có thể học, và làm, cho đến khi nó in đậm thành bản chất của chính mình. Các công thức sẽ không hiệu quả nếu chúng ta áp dụng một cách máy móc và rập khuôn.


Dưới đây là một ví dụ thực tế


Health coach là một trong những lĩnh vực được ưa chuộng trong thời gian gần đây. Những người làm nghề Health coach cũng được gọi là freelancer. Họ làm việc tự do, linh hoạt thời gian, không gian gặp gỡ, họ cũng có toàn quyền quyết định, lựa chọn khách hàng mong muốn. Họ biết mình đang cung cấp dịch vụ gì, như thế nào.


Lộ trình của một health coach bắt đầu từ việc học, trải nghiệm cá nhân, thực nghiệm, sau đó là xây dựng sự nghiệp kinh doanh, cuối cùng là tạo ra tính bền vững. Thời điểm ban đầu, Health coach sẽ sử dụng những kiến thức, trải nghiệm đang có để chia sẻ miễn phí cho nhiều người. Khi đã tạo được hiệu ứng, tạo ra kết quả chứng thực, health coach bắt đầu cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khoẻ cá nhân 1:1. Một trong những đầu việc quan trọng mà health coach cần làm đều đặn (gần như là mỗi ngày) chính là viết bài chia sẻ và trao giá trị trên facebook. Nhưng nếu không có tư duy trao giá trị, health coach sẽ chỉ đăng những nội dung liên quan đến sản phẩm/dịch vụ đang có, ưu điểm, tính năng đặc biệt, giảm giá, chào mời. Dĩ nhiên là, chẳng ai muốn kết nối với một người chỉ suốt ngày khoe mẽ mình có gì, mình bán gì, hãy mua đi. Vì vậy, tư duy này phải được xây dựng đúng ngay từ đầu.


Ảnh: Canva


Sau một thời gian xây dựng giá trị, cung cấp các thông tin hữu ích, health coach đã có được một lượng khách hàng nhất định, rồi nhiều đến mức không thể kiểm soát được. Dù biết rằng mình nên đưa những bài viết giá trị lên facebook nhưng họ không có thời gian để viết hay chia sẻ nữa. Những người theo dõi lần lượt rời đi. Đó là lúc health coach cần một người trợ lý, có thể là trợ lý nội dung, để tiếp tục hành trình chia sẻ giá trị.


Tương tự, một lĩnh vực phổ biến là Bảo hiểm nhân thọ. Nhiều tư vấn viên liên tục giới thiệu sản phẩm, dịch vụ bảo hiểm tôi đang có những gói nào, rẻ và tốt so với đối thủ ra sao, mà vô tình quên mất điều khách hàng cần là những câu chuyện thực tế mà KH nhận được khi chọn bảo hiểm là gì. Cũng có nhiều người học được rằng, tôi cần phải chia sẻ những bài viết truyền động lực, trao cảm hứng đển người đọc, nhưng đó cũng chỉ là giải pháp bề nổi nếu chúng ta không thực sự hiểu về cách mà giá trị và sự bền vững đang vận hành.


Tư duy không đơn thuần đến từ việc học. Tư duy được hình thành sau một quá trình thực hành, thử, sai, làm lại, và nhìn ra con đường đúng. Vì thế, bạn cũng không cần phải nôn nóng hay trách giận bản thân. Bạn đang là freelancer lĩnh vực nào? Bạn đã tạo ra sản phẩm/dịch vụ của riêng mình chưa? Đâu là những giá trị bạn đang tạo ra cho khách hàng/cộng đồng/học viên của mình? Bạn đã làm điều đó như thế nào? A Freelance Doer tin là có rất nhiều câu chuyện thú vị cần được chia sẻ.  Câu chuyện đó có thể đến từ bạn, người đã và đang đọc bài viết này.


Bản quyền bài viết thuộc về tác giả Nguyễn Thiên Ý và A Freelance Doer. Bạn có thể chia sẻ nhưng vui lòng không sao chép và đăng tải lại mà không dẫn nguồn hoặc phục vụ cho mục đích thương mại mà không có sự đồng ý của chúng tôi.